توجه: رمز عبور شما به صورت خودکار تولید و به ایمیل شما ارسال خواهد شد.

با دوستانتان به بگذارید

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email

انواع هایپرتروفی عضلانی

5/5

برای آشنایی با انواع هایپرتروفی عضلانی بهتر است یک آشنایی پایه با ساختار عضله داشته باشیم. اگر یک عضله را از داخل بدن خارج کنیم و آن را به صورت عرضی برش بزنیم، متوجه ساختار لایه لایه عضله خواهیم شد. به طور خلاصه، از خارج به داخل، عضله شامل لایه‌های اپی‌میوزیم، پری‌میوزیم و اندومیوزیم است. اگر لایه اندومیوزیم را بشکافیم، با تار عضله روبرو می‌شویم. تار عضلانی جایی است که هایپرتروفی رخ می‌دهد.

تار عضلانی

به تار عضله سلول عضلانی نیز می‌گویند. به یاد داشته باشید، هر سلول از یک هسته(در مرکز) سیتوپلاسم(بخش مایع اطراف سلول و اندامک‌های آن) و غشا سلولی تشکیل شده است. اما سلول عضلانی چند هسته‌ای است. اکنون به تار عضله می‌پردازیم. اگر تار عضله را بشکافیم شامل تارچه‌های عضلانی، شبکه سارکوپلاسمی، میتوکندری، مایع درون سلولی، هسته‌ها و سلول‌های ماهواره‌ای است. در درون تارچه‌های عضلانی سارکومرها قرار دارند که به واحد انقباضی عضله معروف هستند. انقباض عضلانی در داخل سارکومرها اتفاق می‌افتد.

حالا با توجه به شناخت پایه‌ای که بدست آوردیم، وقت دسته‌بندی اجزای درون تار عضلانی رسیده است. به تارچه‌های عضلانی، سارکومرها و اجزای درون سارکومرها عناصر انقباضی گفته می‌شود. به شبکه سارکوپلاسمی، میتوکندری‌ها و هسته‌ها عناصر غیرانقباضی گفته می‌شود. همانطور که گفته شد، سلول‌های ماهواره‌ای نیز وجود دارند. پس از آشنایی با این دسته‌بندی نوبت به صحبت درباره هایپرتروفی عضلانی می‌رسد.

هایپرتروفی

به افزایش اندازه تار عضلانی، هایپرتروفی عضلانی گفته می‌شود. هایپرتروفی عضلانی با بزرگ‌تر شدن عناصر انقباضی(افزایش سارکومرها) و توسعه عناصر غیرانقباضی (اندامک‌ها و مایع سارکوپلاسمی) و افزایش فعالیت سلول‌های ماهواره‌ای همراه است. در ادامه راجع به انواع هایپرتروفی عضلانی بیشتر صحبت خواهیم کرد.

هایپرتروفی عناصر انقباضی(افزایش سارکومرها)

هایپرتروفی عناصر انقباضی یا هایپرتروفی میوفیبریلی(سارکومری) به افزایش تعداد سارکومرها اشاره دارد. سارکومرها یا به صورت موازی یا به صورت سری(متوالی) افزایش می‌یابند. بر اثر تمرین مقاومتی، بیشتر هایپرتروفی ناشی از افزایش سارکومرها به صورت موازی را تجربه می‌کنیم. بر اثر تمرین مقاومتی و با ایجاد تنش مکانیکی، به ساختار داخل تارهای عضلانی و محتویات خارج سلولی(خارج از تار عضلانی) آسیب وارد می‌شود. این آسیب‌ها فرآیندهایی را داخل تار عضله ایجاد می‌کند. این فرآیندها باعث افزایش تعداد سارکومرها به صورت موازی می‌شود. با افزایش تعداد سارکومرهای موازی، قطر تار عضله افزایش می‌یابد. افزایش قطر تارها در نهایت منجر به افزایش اندازه کل عضله می‌شود. با افزایش تعداد سارکومرهای موازی حداکثر نیروی تولیدی افزایش می‌یابد. این نوع هایپرتروفی بر اثر استفاده از وزنه‌های سنگین و تکرارهای کم ایجاد می‌شود.

هایپرتروفی سری سارکومرها با کاهش طول سارکومرها به ازای طول عضله معین همراه است. هایپرتروفی سری زمانی مشاهده شده است که عضله وادار به سازگاری با طول عملکردی جدید شده است. هنگامی که عضوی بی‌تحرک و یا گچ‌گیری می‌شود در شرایطی که طول عضله زیاد باشد باعث افزایش سارکومرها می‌شود اما بی‌تحرکی ضمن کوتاه بودن طول عضله باعث کاهش سارکومرها می‌شود. همچنین بر اثر کشش نیز تعداد سارکومرهای سری افزایش می‌یابد که به آن هایپرتروفی ناشی از کشش می‌گویند. به عنوان مثال بر اثر تکرار فقط انقباض‌های برونگرا هایپرتروفی ناشی از کشش رخ می‌دهد. بر اثر تمرین مقاومتی تنها در 5 هفته ابتدایی تا حدودی هایپرتروفی سری(افزایش طول فاسیکول به اندازه 9/9% مشاهده شده است) رخ می‌دهد.  پس از پنج هفته تمرین تغییر سبک تمرین نیاز است. انقباض‌های درونگرا با سرعت بیشینه به جای تمرین مقاومتی سنگین باعث افزایش سری سارکومرها می‌شود. 

هایپرتروفی سارکوپلاسمی

افزایش اندازه عضله به دلیل افزایش عناصر غیرانقباضی و مایع درون سلولی را هایپرتروفی سارکوپلاسمی می‌گویند. این نوع هایپرتروفی، افزایش اندازه عضله بدون افزایش قدرت را به همراه دارد. هایپرتروفی سارکوپلاسمی بر اثر بارهای کم و تکرارهای زیاد ایجاد می‌شود.

گلیکوژن در عضله و کبد ذخیره می‌شود. تمرین مقاومتی ظرفیت ذخیره گلیکوژن را افزایش می‌دهد. به ازای هر یک گرم گلیکوژن، سه تا چهار گرم آب ذخیره می‌شود. تمرین مقاومتی پرورش اندام با افزایش ظرفیت ذخیره گلیکوژن منجر به افزایش آب درون سلولی می‌شود. حجم زیاد تمرین می‌تواند منجر به افزایش نامتناسب حجم سارکوپلاسمی نسبت به هایپرتروفی عناصر انقباضی شود.

از دیگر عوامل اثرگذار بر ظاهر سرینی زاویه استخوان خاجی و فاصله آن تا استخوان‌های ران است. استخوان خاجی در انتهای ستون فقرات قرار دارد. باسن را از نمای کنار نگاه کنید. اگر استخوان خاجی افقی‌ و فاصله افقی استخوان خاجی تا استخوان ران بیشتر باشد، سرینی‌‌ها گردتر و بزرگتر به نظر می‌رسند. اگر استخوان خاجی عمودی‌تر و فاصله افقی استخوان خاجی تا استخوان ران کمتر باشد، سرینی‌ها صاف‌تر و کوچک‌تر به نظر می‌رسند. این موضوع بدون در نظر گرفتن میزان توده عضلانی سرینی در فرد صادق است.

سلول‌های ماهواره‌ای

تقریبا 5/1 تا 7 درصد هسته‌های موجود در غشای تار عضله سلول ماهواره‌ای است. سلول‌های ماهواره‌ای برای بازسازی تارهای عضلانی ضروری‌اند. سلول‌های ماهواره‌ای تا زمانی که محرک مکانیکی کافی دریافت نکند، غیر فعال‌اند. سلول‌های ماهواره‌ای پس از فعال شدن، تکثیر می‌شوند و به تارهای عضلانی موجود متصل می‌شوند. سلول‌های ماهواره‌ای به تارهای عضلانی هسته اهدا می‌کنند که با این کار ظرفیت سنتز پروتئین‌های انقباضی عضله را افزایش می‌دهند. این امر همسو با مفهوم قلمرو هسته‌ای است. عضله چندین قلمرو هسته‌ای دارد. رشد می‌تواند با افزایش تعداد قلمرو‌ها و یا افزایش اندازه قلمروها رخ دهد. فعالیت سلول‌های ماهواره‌ای 72 تا 96 ساعت پس از یک جلسه تمرین به اوج خود می‌رسد و تا روزها ادامه می‌یابد.

سلول‌های ماهواره‌ای زمانی نقش آفرینی می‌کنند که رشد عضلانی به آستانه معینی برسد. ممکن است عملکرد سلول‌های ماهواره‌ای در افراد ورزیده اهمیت داشته باشد که اندازه قلمرو هسته‌ای تارهای آن‌ها به حداکثر خود رسیده باشد.

هسته‌های سلول‌های عضلانی پس از مدت طولانی بی‌تمرینی و بی‌تحرکی حفظ می‌شوند. سازگاری هایپرتروفیکی سلول‌های ماهواره‌ای به عنوان سازوکار حافظه سلولی عمل می‌کند و به حفظ پتانسیل آنابولیکی عضله کمک می‌کند

بیشتر

دریافت برنامه

برنامه تناسب اندام مناسب خود را دریافت کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *